बारामती महिला रुग्णालयातील ‘सिस्टम’वर सवाल; दोन नवजात मृत्यूंची पारदर्शक चौकशी होणार का?

बारामती महिला रुग्णालयातील ‘सिस्टम’वर सवाल; दोन नवजात मृत्यूंची पारदर्शक चौकशी होणार का?

दररोज २० प्रसूती, एसएनसीयूतही रुग्ण; मग बालरोगतज्ज्ञांची २४ तास उपलब्धता आहे का?

बारामती वार्तापत्र 

बारामतीतील महिला रुग्णालयातील वैद्यकीय व्यवस्थेबाबत गंभीर तक्रारी समोर आल्या असून, उपचारातील कथित विलंब, मनुष्यबळाची कमतरता आणि नवजात बालकांच्या उपचारासाठी बालरोगतज्ज्ञांची उपलब्धता यामुळे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. त्यातच सोमवारी दोन नवजात बालकांचा मृत्यू झाल्याची माहिती समोर आल्याने रुग्णालयातील वैद्यकीय सुविधांबाबत चिंता व्यक्त होत आहे.

महिला रुग्णालयात सिझेरियनची आवश्यकता असलेल्या काही रुग्णांना शस्त्रक्रियेसाठी वेळेत घेतले जात नसल्याची तक्रार करण्यात आली आहे. तसेच रुग्णालयातील उपलब्ध मनुष्यबळाच्या तुलनेत प्रसूती व नवजात बालकांची संख्या मोठी असल्याने वैद्यकीय यंत्रणेवर ताण येत असल्याचे सांगण्यात येत आहे.

दररोज सुमारे २० प्रसूतींचा दावा महिला रुग्णालयात दररोज साधारण २० प्रसूती होत असल्याची माहिती आहे. यामध्ये जवळपास १० सिझेरियन आणि १० नॉर्मल प्रसूती होत असल्याचे सांगण्यात येते. त्यानुसार महिन्याला सुमारे ४०० ते ४५० नवजात बालकांचा जन्म येथे होतो.

रुग्णालयात नवजात शिशू अतिदक्षता विभाग अर्थात एसएनसीयू कार्यरत असून, दर महिन्याला सुमारे ५० नवजात बालकांना उपचारासाठी दाखल केले जात असल्याची माहिती आहे. अशा परिस्थितीत नवजात बालकांसाठी तज्ज्ञ वैद्यकीय सेवा आणि प्रशिक्षित मनुष्यबळाची २४ तास उपलब्धता महत्त्वाची ठरते.

बालरोगतज्ज्ञांच्या उपलब्धतेबाबत प्रश्न

मेडिकल कॉलेजचे स्त्रीरोगतज्ज्ञ आणि भूलतज्ज्ञ महिला रुग्णालयात सेवा देत असताना, मेडिकल कॉलेजच्या बालरोग विभागातील डॉक्टर महिला रुग्णालयात नियमितपणे उपलब्ध नसल्याची तक्रार करण्यात आली आहे.

डॉ. संकेत नाळे, डॉ. मोरे, डॉ. पवार यांच्यासह बालरोग विभागातील इतर डॉक्टरांची महिला रुग्णालयातील ड्युटी नेमकी कशी निश्चित केली जाते, ते प्रत्यक्ष किती वेळ उपलब्ध असतात आणि आपत्कालीन प्रसंगी त्यांना किती वेळात बोलावले जाते, याबाबत प्रशासनाने स्पष्टता देण्याची गरज आहे.

प्रसूतीनंतर नवजात बालकांना तातडीच्या उपचारांची गरज
प्रसूतीनंतर काही नवजात बालकांना तातडीने ऑक्सिजन, पुनरुज्जीवन किंवा इतर विशेष उपचारांची आवश्यकता भासू शकते. अशा वेळी बालरोगतज्ज्ञांची तत्काळ उपलब्धता महत्त्वाची ठरते.

विशेषतः सिझेरियन किंवा जोखमीच्या प्रसूतीच्या वेळी नवजात बालकाच्या प्रकृतीत अचानक बदल झाल्यास उपचारात वेळ जाणे गंभीर ठरू शकते. त्यामुळे आवश्यकतेनुसार बालरोगतज्ज्ञ उपलब्ध राहतील, अशी सक्षम व्यवस्था असणे गरजेचे आहे.

दोन नवजात बालकांच्या मृत्यूची चौकशीची मागणी
या पार्श्वभूमीवर सोमवारी दोन नवजात बालकांचा मृत्यू झाल्याची माहिती समोर आली आहे. या दोन्ही प्रकरणांमध्ये मृत्यूचे वैद्यकीय कारण काय होते, प्रसूतीपूर्वी व प्रसूतीनंतर बालकांची प्रकृती कशी होती, कोणते उपचार करण्यात आले आणि त्यावेळी बालरोगतज्ज्ञ उपलब्ध होते का, याची सखोल तपासणी करण्याची मागणी होत आहे.

मात्र, या बालकांच्या मृत्यूला वैद्यकीय निष्काळजीपणा, बालरोगतज्ज्ञांची कथित अनुपस्थिती किंवा सिझेरियनला झालेला कथित विलंब कारणीभूत होता, असे अधिकृत चौकशीपूर्वी निश्चितपणे म्हणता येणार नाही. त्यामुळे वैद्यकीय नोंदी, उपचारांची वेळ, ड्युटी चार्ट आणि इतर संबंधित कागदपत्रांची स्वतंत्र तपासणी होणे आवश्यक आहे.

“एखादा डॉक्टर आजारी पडला तर?”

रुग्णालयात बालरोगतज्ज्ञांची संख्या मर्यादित असल्यास एखादा डॉक्टर आजारी पडला किंवा अचानक उपलब्ध राहिला नाही, तर आपत्कालीन परिस्थितीत नवजात बालकांची जबाबदारी कोण घेणार, असा सवाल उपस्थित केला जात आहे.
एसएनसीयू कार्यरत असताना आणि मोठ्या संख्येने नवजात बालकांना उपचाराची गरज भासत असताना, बालरोगतज्ज्ञांसह प्रशिक्षित परिचारिका व आवश्यक वैद्यकीय कर्मचाऱ्यांची पुरेशी उपलब्धता सुनिश्चित करणे अत्यावश्यक आहे.

प्रशासनाने वस्तुस्थिती स्पष्ट करण्याची मागणी

महिला रुग्णालयातील तक्रारींची प्रशासनाने तातडीने दखल घेऊन सिझेरियनसाठी आवश्यक वैद्यकीय पथक वेळेत उपलब्ध होते का, उपचारात अनावश्यक विलंब झाला का, रुग्णालयात पुरेसे मनुष्यबळ आहे का आणि मेडिकल कॉलेजच्या बालरोगतज्ज्ञांची ड्युटी महिला रुग्णालयात कशा पद्धतीने निश्चित केली जाते, याची तपासणी करण्याची गरज आहे.
तसेच दोन नवजात बालकांच्या मृत्यूच्या प्रकरणांची वैद्यकीय नोंद तपासून पारदर्शक चौकशी करण्यात यावी, अशी मागणी होत आहे.

आई आणि नवजात बालकांच्या सुरक्षिततेला सर्वोच्च प्राधान्य देत रुग्णालयात स्त्रीरोगतज्ज्ञ, भूलतज्ज्ञ, बालरोगतज्ज्ञ, परिचारिका आणि आवश्यक इतर कर्मचाऱ्यांची पुरेशी उपलब्धता सुनिश्चित करणे गरजेचे आहे. या प्रकरणातील नेमकी वस्तुस्थिती अधिकृत चौकशीनंतरच स्पष्ट होणार आहे.